|
29.09.2007. |
Poznawanie oceanów
Głębiny mórz i oceanów oraz ich rozległe przestrzenie poznano znacznie później niż nardziej dostępne lądy. Początkowo interesowano się głębokością wód przybrzeżnych, prądami morskimi, wiatrami. Od tych czasów zależało i nadal zależy bezpieczeństwo żeglugi.
Głębinami oceanów zainteresowano się dopiero w XX wieku, gdy umożliwił to rozwój techniki. Dopiero od niedawna wiem, że dna mórz i oceanów, podobnie jak powierzchnia lądów, mają urozmaicone ukształtowanie. Tak jak wzdłuż wybrzeży kontynentów często rozciągają się niziny, tak pod wodą występuje strefa dość płytkiego morza (do 200 m p.p.m.), nazywana szelfem.
Na dnie oceanicznym występuje głębokie, podłużne zagłębienia, zwane rowami oceanicznymi. Ocean Atlantycki oddziela Europę i Afrykę od Ameryki. Północna część oceanu jest urozmaicona licznymi zatokami, morzami przybrzeżnymi i morzami śródziemnymi.
Największy z oceanów – Ocean Spokojny zajmuje połowę powierzchni Wszechoceanu. Największa jego głębia to Rów Mariański. Najmniejszym z oceanów jest Ocean Arktyczny.
Prądy morskie i ich znaczenie w przyrodzie
Prądem morskim nazwiemy przemieszczanie się mas wody w morzach i oceanach. Płyną one niczym ogromne rzeki w przypowierzchniowych warstwach wód oceanów.
Kierunki stałych wiatrów powoduję, że masy wody wzdłuż równika przemieszczają się we wszystkich oceanach ze wschodu na zachód, tworząc prądy – pólnocnorównikowy i południoworównikowy.
W pobliżu lądów ulegają one rozgałęzieniu na prądy płynące wzdłuż wybrzeży na żadnego lądu, płynie przez wszystkie oceany. Prądy morskie mają ogromne znaczenie w przyrodzie. Duże ilości energii słonecznej, które otrzymuje strefa międzyzwrotnikowa, są rozprowadzane po oceanach całej kuli ziemskiej.
Prądy morskie płynące wzdłuż i od równika do wyższych szerokości geograficznych są prądami ciepłymi, ponieważ niosą wody cieplejsze od wód otaczających. Natomiast prądy płynące w kierunku równika niosą wody chłodniejsze od wód otaczających, dlatego nazywanie są prądami zimnymi.
Ich wpływ na temperaturę powietrza i opady na lądach zaznacza się szczególnie w pasie do kilkuset kilometrów od wybrzeży. Obszary, w sąsiedztwie których plyną ciepłe prądy morskie, mają wyższą temperaturę powietrza, a obszary położone dalej prądy zimne powodują ochłodzenie klimatu.
|
Oceany
